يئني قاپی ديل-دوشونج
Yazını bu əlifbada oxuyun: تۆرکجه
Kompleksliklər (2)
“Hünər” yoxsa “Sənət”?
suruşulan bir sorğuya cavab:
“Hünər” yoxsa “Sənət”?
“Hünərmən” yoxsa “Sənətkar”?
Fars dilində ” Hünər ” sözcüyü belə məna və təfsir edilir:
Hü = yaxşı
Nər = erkək
Hünər = yaxşı erkək
göründüyü kimi bu çox səthi bir təfsir dir.
indisə, bu sözün məna və təfsirini türk dilində izləyək:
oğlanlar yetginələnib kişiliyə yetən çağ da özlərinə ad qazanmalı olarmışlar. onunçün də , ” ərlik ” göstərməli olarmışlar. demək , kişi sayağı böyük bir iş başasalmalıymışlar ( örnək: düşmənlə savaşıb meydandan başı oca çıxmalıymiş , ya böyük bir şikar etməliymiş. . . ) beləliklə ” ərlik ” görsətməklə ” ər ” sanılarmışlar. azərbaycan da ” ər ” sözünün mənası da bu anlama qayıdır.
ancaq bu ” ər ” – lik görsətməkdən daha üstün ” hunar ” – liq imiş _ ” hun “ların ( hun eli ) qüdrtəli olduqları üçün. türk dilində belə dir:
hün + ər = hünـər
( bu təfsirə davud səidxanlıyla mən _ikımiz də_ razılaşırıq. )
” ـmən ” ya ” ـman ” əki artıq tanınmış bir ək dir , faillik məfhumunda. onunçün də ” hünərmən ” sözcüyü çox doğal bir qürülüş dır. farscada ” honərmənd ” kimi işlənir.
artırmalı dir: ” ـmən ” ya ” ـman ” əki farscada çoxlu ” ـban ” formunda da işlənir ; bağban , negəhban , dərban . . . halbuki, ” banidən ” feli yox dur. ona görə də , ” ـman ” əkinin dəyişilmiş formu dır.
türkcə də ” bağman ” yazılmalı dır və. . .
indi qəzavət edin:
” sənət ” deməliyik yoxsa ” hünər ”
; ya da aladağdan ” sənət ” sözünü , buladağdan ” ـkar ” sözünü gətirib yuvuşdurmaqla ”
sənətkar ” sözünü işlətməli ?
Nasir Mənzuri
